Boven je hoofd brult een vliegtuigmotor, maar jij hoort bijna niets. Dat is precies wat een noise cancelling koptelefoon doet: hij maakt omgevingsgeluid actief onhoorbaar door er een tegengesteld geluid tegenaan te zetten. Hoe een noise cancelling koptelefoon werkt, heeft alles te maken met geluidsgolven die elkaar opheffen.
Geluid opheffen met geluid: hoe zit dat?
Geluid bestaat uit golven. Die golven hebben pieken en dalen. Wanneer je twee golven precies spiegeld op elkaar legt, een piek tegenover een dal, heffen ze elkaar op. Wat overblijft is stilte. Dit principe heet destructieve interferentie, en het is de basis van alle noise cancelling technologie.
Een noise cancelling koptelefoon maakt gebruik van dit principe door zelf een geluid aan te maken dat het spiegelbeeld is van het omgevingsgeluid. Dat spiegelbeeld heet antigeluid. Jij hoort dat antigeluid niet apart, maar het neutraliseert het storende geluid voordat het jouw oor bereikt.
Wat doet de microfoon in de koptelefoon?
In de oorschelpen van een noise cancelling koptelefoon zitten kleine microfoontjes. Die microfoontjes meten voortdurend de geluiden om je heen. Ze analyseren welke geluidsgolven er binnenkomen en sturen die informatie door naar een kleine processor in de koptelefoon.
Die processor berekent in een fractie van een seconde het antigeluid en speelt dat direct af via de luidsprekers in de koptelefoon. Dit alles gebeurt zo snel dat je er zelf niets van merkt. Het resultaat is dat storend achtergrondgeluid sterk afneemt of zelfs vrijwel verdwijnt.
Actieve en passieve ruisonderdrukking: wat is het verschil?
Er zijn twee soorten ruisonderdrukking. Passieve ruisonderdrukking werkt puur fysiek: de zachte materialen en de vorm van de oorschelpen sluiten je oor af en houden geluid buiten. Dit zie je bij elke koptelefoon die goed om je oren past, ook zonder elektronica.
Actieve ruisonderdrukking, meestal afgekort als ANC (Active Noise Cancelling), gaat een stap verder. Dit is de techniek waarbij de microfoontjes en processor het antigeluid aanmaken. ANC werkt het beste bij constante, laagfrequente geluiden zoals een vliegtuigmotor, treingeronk of het geruis van een airconditioning. Plotselinge geluiden, zoals een blaffende hond of iemand die je aanspreekt, dempt ANC minder goed.
De meeste moderne noise cancelling koptelefoons combineren beide technieken. Ze sluiten passief af en gebruiken daarboven op de actieve technologie. Zo haal je het meeste eruit.
Waar werkt noise cancelling het best?
Noise cancelling is het meest effectief bij geluiden die regelmatig en voorspelbaar zijn. De processor kan die geluiden goed analyseren en snel een tegengesteld signaal berekenen. Bij onregelmatige of hoge geluiden lukt dat minder goed, omdat de golven te snel wisselen.
Situaties waarbij noise cancelling goed werkt:
- In het vliegtuig, waar de motor een constant laag gebrom maakt
- In de trein of bus, door het constante rijgeluid
- Op kantoor, bij achtergrondgeruis van apparaten of airco
- In drukke openbare ruimtes met veel achtergrondgeroezemoes
Situaties waar noise cancelling minder effect heeft:
- Plotseling hard geluid, zoals een claxon of een deur die dichtslaat
- Stemmen vlak naast je, zeker bij hoge tonen
- Muziek of andere variabele geluiden in de ruimte
Heeft noise cancelling invloed op de geluidskwaliteit?
Soms merk je bij ANC een licht drukkend gevoel in je oren, alsof je in een vliegtuig zit dat aan hoogte wint. Dit is geen echte drukverandering, maar een effect van het antigeluid. Niet iedereen ervaart dit, en bij goede koptelefoons is het effect minimaal.
Verder heeft ANC zelf geen negatief effect op de muziekkwaliteit. De geluidskwaliteit wordt bepaald door de luidsprekers in de koptelefoon. ANC werkt daar los van. Wel verbruikt de technologie extra batterij, dus een noise cancelling koptelefoon heeft altijd een accu nodig om de actieve functie te laten werken.
Wat als de batterij leeg is?
Bij de meeste noise cancelling koptelefoons kun je gewoon blijven luisteren als de batterij leeg is, maar dan werkt de ANC-functie niet meer. Je hebt dan nog wel de passieve demping van de oorschelpen. Sommige modellen werken alleen draadloos en schakelen volledig uit als de accu leeg is. Het loont om dit na te kijken voordat je een koptelefoon koopt.
Veelgestelde vragen
Is noise cancelling hetzelfde als geluidsisolatie?
Nee, noise cancelling en geluidsisolatie zijn niet hetzelfde. Geluidsisolatie, ook wel passieve demping genoemd, blokkeert geluid fysiek door de vorm en de materialen van de koptelefoon. Noise cancelling, in de actieve vorm, maakt een tegengesteld geluid aan om omgevingsgeluid te neutraliseren. De meeste koptelefoons met ANC combineren beide.
Werkt een noise cancelling koptelefoon ook zonder muziek?
Ja, je kunt de ANC-functie aanzetten zonder muziek af te spelen. De koptelefoon dempt dan gewoon het omgevingsgeluid, ook als er geen audio wordt afgespeeld. Handig als je in stilte wilt werken of ontspannen.
Waarom voel ik soms druk op mijn oren bij noise cancelling?
Het drukkende gevoel bij een noise cancelling koptelefoon komt door het antigeluid dat de koptelefoon aanmaakt. Je brein interpreteert dit soms als een drukverschil, vergelijkbaar met het gevoel in een vliegtuig. Dit is onschadelijk en niet iedereen ervaart het. Bij duurdere modellen is dit effect vaak minder sterk.
Kan noise cancelling gevaarlijk zijn in het verkeer?
Ja, wees voorzichtig. Een goede noise cancelling koptelefoon dempt omgevingsgeluid sterk, waardoor je verkeer, claxons of naderende voertuigen minder goed hoort. Op de fiets of als voetganger in het verkeer is het verstandig om de ANC-functie uit te zetten of één oorschelp los te houden.
