Een all-electric warmtepomp verbruikt gemiddeld tussen de 3.000 en 6.000 kWh elektriciteit per jaar voor een gemiddeld Nederlands huishouden. Dat is aanzienlijk meer dan het gemiddelde stroomverbruik van een huishouden zonder warmtepomp, maar je gebruikt dan ook helemaal geen gas meer. Hoe hoog het verbruik van jouw all-electric warmtepomp uitvalt, hangt af van een paar concrete factoren.
Wat bepaalt het verbruik van een all-electric warmtepomp?
De grootste factor is de isolatiewaarde van je woning. Een slecht geïsoleerd huis heeft meer warmte nodig om op temperatuur te blijven, en de warmtepomp moet dan harder werken. Een goed geïsoleerde woning met vloerisolatie, dakisolatie en dubbel of drievoudig glas kan toewerken naar een verbruik aan de onderkant van de range, rond de 3.000 kWh per jaar. Een matig geïsoleerde woning kan richting de 6.000 kWh of zelfs hoger gaan.
Ook het type warmtepomp speelt een rol. Een lucht-water warmtepomp haalt zijn warmte uit buitenlucht. Hoe kouder het buiten is, hoe harder de pomp moet werken en hoe meer stroom het kost. Een bodem-water warmtepomp (ook wel een grondwarmtepomp) werkt efficiënter omdat de bodemtemperatuur stabieler is, maar brengt hogere installatiekosten met zich mee.
Daarnaast telt het warmwaterverbruik mee. Een all-electric warmtepomp vervangt ook je cv-ketel voor warm tapwater. Een huishouden van vier personen verbruikt meer warm water dan een alleenstaande, en dat is direct zichtbaar in het stroomverbruik.
COP: de sleutel tot begrijpen hoeveel stroom een all-electric warmtepomp verbruikt
De efficiëntie van een warmtepomp wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance). Een COP van 4 betekent dat de pomp voor elke kilowattuur elektriciteit vier kilowattuur warmte levert. Hoe hoger de COP, hoe minder stroom je nodig hebt voor dezelfde hoeveelheid warmte. Lucht-water warmtepompen halen in de praktijk vaak een seizoensgemiddelde (SCOP) van 3 tot 4. Bodem-water warmtepompen zitten gemiddeld wat hoger, rond de 4 tot 5.
Een rekenvoorbeeld maakt dit concreet. Stel: je woning heeft een jaarlijkse warmtebehoefte van 15.000 kWh (vergelijkbaar met een gemiddeld gasverbruik van zo’n 1.500 m³). Met een SCOP van 4 verbruikt de warmtepomp dan 15.000 ÷ 4 = 3.750 kWh elektriciteit per jaar. Met een lagere SCOP van 3 loopt dat op naar 5.000 kWh. Het verschil in stroomkosten kan bij een stroomtarief van rond de 0,25 euro per kWh oplopen tot honderden euro’s per jaar.
Wat kost dat aan stroom?
Bij een stroomprijs van ongeveer 0,25 tot 0,30 euro per kWh (een gangbare inschatting voor de komende jaren, maar afhankelijk van de energiemarkt) betaal je voor een verbruik van 4.000 kWh al snel tussen de 1.000 en 1.200 euro per jaar aan elektriciteit voor je warmtepomp. Dat klinkt als veel, maar vergelijk je het met een gemiddelde gasrekening voor verwarming, dan kom je in de meeste gevallen goedkoper uit, zeker als je zonnepanelen hebt.
Zonnepanelen en een all-electric warmtepomp zijn een sterk combinatie. Als je overdag zelf stroom opwekt en de warmtepomp dan laat draaien, verlaag je de netto stroomkosten flink. Sommige warmtepompen zijn te koppelen aan een slim energiemanagementsysteem dat de pomp automatisch laat draaien op de momenten dat stroom het goedkoopst of zelf opgewekt is.
Wanneer valt het verbruik hoger uit dan verwacht?
Er zijn een paar situaties waar het stroomverbruik van een all-electric warmtepomp hoger uitvalt dan de berekeningen suggereren. Ten eerste: een slecht ingeregeld systeem. Als de warmtepomp te hoge aanvoertemperaturen gebruikt (boven de 45 graden), daalt de efficiëntie sterk. Vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren zijn ideaal; oude hoge-temperatuurraders zijn dat niet.
Ten tweede springt bij sommige systemen een elektrische bijverwarmer (ook wel back-upverwarmer of E-heater) bij als het buiten erg koud is of als de warmtepomp de warmtevraag niet aankan. Die bijverwarmer heeft een COP van 1, dus die zet stroom één op één om in warmte, wat het verbruik tijdelijk flink verhoogt. Controleer bij de installatie hoe dit in jouw systeem is ingesteld.
Ten derde speelt gebruikersgedrag een rol. Een hogere thermostaat, lang douchen of een groot huishouden zorgt allemaal voor een hoger verbruik.
Praktische tips om het verbruik te beperken
- Stel de aanvoertemperatuur zo laag mogelijk in. Vaak is 35 tot 40 graden voldoende bij goede isolatie.
- Gebruik een nachtsetback niet te agressief: de warmtepomp moet dan ’s ochtends harder werken om de woning op te warmen, wat juist meer stroom kost.
- Laat de installatie professioneel inregelen na plaatsing.
- Combineer de warmtepomp met zonnepanelen voor lagere netto stroomkosten.
- Zorg voor goede isolatie voordat je de warmtepomp plaatst. Dit verlaagt de warmtebehoefte en daarmee het verbruik direct.
Het verbruik van een all-electric warmtepomp is dus geen vast getal, maar het resultaat van jouw woning, jouw installatie en jouw gedrag. Een goed geïsoleerde woning met een correct ingeregelde warmtepomp en zonnepanelen kan het stroomverbruik laag houden en de energiekosten ten opzichte van gas flink reduceren. Laat je systeem bij twijfel doorlichten door een onafhankelijke installateur of energieadviseur.
