Een ledlamp is tegenwoordig bijna in elk huis te vinden, maar weet jij eigenlijk hoe zo’n lamp werkt en wat hem zo bijzonder maakt? LED staat voor Light Emitting Diode, wat in het Nederlands zoiets betekent als een lichtgevende diode. Het is een kleine halfgeleider waar elektriciteit doorheen stroomt, waardoor er licht ontstaat. Dat klinkt ingewikkeld, maar het principe is eigenlijk heel eenvoudig. En als je begrijpt hoe het werkt, snap je ook waarom zoveel mensen zijn overgestapt van de traditionele gloeilamp naar deze moderne lichtbron.
Hoe een ledlamp licht maakt
Bij een gewone gloeilamp wordt een draadje zo heet dat het gaat gloeien en daardoor licht geeft. Een ledlamp werkt heel anders. Elektriciteit beweegt door een halfgeleidermateriaal, en precies op dat moment komt er energie vrij. Die energie wordt direct omgezet in licht. Er is geen verhitting nodig om dat licht te maken. Daardoor wordt zo’n lamp nauwelijks warm tijdens gebruik, terwijl een gloeilamp veel warmte produceert die eigenlijk verloren gaat. Dat verklaart ook meteen waarom led zo zuinig is: bijna alle energie gaat naar licht, niet naar warmte.
Het verschil tussen soorten ledlampen
Niet alle ledlampen zijn hetzelfde. Er zijn twee hoofdsoorten: lampen met een laag vermogen en lampen met een hoog vermogen. De eerste soort wordt gebruikt voor kleine signaalfuncties, zoals het rode lampje op een televisie of het knipperlichtje op een camera. De tweede soort is bedoeld om ruimtes te verlichten, en dat is ook wat je thuis gebruikt. Verder zijn er grote verschillen in kleurtemperatuur. Warm wit licht geeft een gezellige sfeer in de woonkamer, terwijl koud wit licht beter past in een werkkamer of badkamer. Op de verpakking staat dit aangegeven in Kelvin: hoe lager het getal, hoe warmer het licht.
Voordelen van ledverlichting op een rij
Een van de meest genoemde voordelen van ledverlichting is het lage energieverbruik. Vergeleken met een gloeilamp verbruikt een led lamp tot wel tachtig procent minder stroom voor dezelfde hoeveelheid licht. Dat scheelt flink op de energierekening, zeker als je meerdere lampen in huis hebt. Daarnaast gaan ledlampen veel langer mee. Waar een gewone gloeilamp na zo’n duizend branduren al versleten is, kan een kwalitatieve ledlamp tot vijfentwintigduizend uur of meer meegaan. Dat betekent dat je hem bij normaal gebruik jarenlang niet hoeft te vervangen. Ook voor het milieu is dat een voordeel, want er zijn minder nieuwe lampen nodig en er wordt minder afval geproduceerd.
Waar je op let bij het kopen van een ledlamp
Bij het uitkiezen van een nieuwe lamp zijn een paar dingen belangrijk om op te letten. Ten eerste de fitting: controleer of de lamp past in jouw armatuur. De meest gebruikte fittingen zijn E27, E14 en GU10. Ten tweede is het goed om te kijken naar het lumen, en niet naar het wattage. Lumen zegt iets over de helderheid van het licht, terwijl watt alleen het verbruik aangeeft. Vijfhonderd lumen is vergelijkbaar met een veertig watt gloeilamp. Tot slot is het handig om te checken of de lamp dimbaar is als je dat wilt. Niet elke ledlamp werkt goed op een dimmer, dus let op de vermelding op de verpakking.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een ledlamp gemiddeld mee?
Een ledlamp gaat bij normaal gebruik gemiddeld vijftien tot vijfentwintigduizend branduren mee. Als je de lamp acht uur per dag gebruikt, kan hij dus tien jaar of langer meegaan. Dat is veel langer dan een traditionele gloeilamp, die na ongeveer duizend uur al vervangen moet worden.
Kan ik een ledlamp gebruiken op een dimmer?
Niet elke ledlamp is geschikt voor gebruik op een dimmer. Op de verpakking staat vermeld of de lamp dimbaar is. Gebruik je een niet-dimmbare lamp toch op een dimmer, dan kan de lamp flikkeren of vroeger kapotgaan. Controleer ook of je dimmer werkt met ledlampen, want oudere dimmers zijn soms niet geschikt.
Is ledverlichting veilig voor kinderen en huisdieren?
Ledverlichting is veilig voor kinderen en huisdieren. De lamp wordt nauwelijks warm, dus er is weinig risico op brandwonden bij aanraking. Wel is het verstandig om lampen met een zeer hoog blauwgehalte in het licht te vermijden, omdat dat de slaap kan beïnvloeden. Warm wit licht is in dat opzicht een betere keuze voor slaapkamers.
Wat betekent de kleurtemperatuur op de verpakking?
De kleurtemperatuur geeft aan hoe warm of koel het licht eruitziet. Dit wordt uitgedrukt in Kelvin. Een lage waarde, zoals 2700 Kelvin, geeft warm geel licht dat lijkt op kaarslicht. Een hogere waarde, zoals 6500 Kelvin, geeft helder blauwachtig licht dat lijkt op daglicht. Voor woonkamers wordt meestal gekozen voor een waarde tussen 2700 en 3000 Kelvin.
